Sau xổ nhụy, trái non rụng từng đợt, bác hoảng. Tôi nói thật với bác: một phần là cây tự buông, đó là bình thường. Nhưng phần lớn cái bác đang mất là rụng oan — đáng lẽ giữ được. Phân biệt được hai cái này, bác đỡ mất tiền oan và giữ được trái. Trong bài này tôi chỉ cho bác đâu là rụng sinh lý tự nhiên, đâu là rụng oan, và cách giữ trái qua giai đoạn tử thần.
Rụng sinh lý là gì — và vì sao không nên cản
Cây sầu riêng đậu rất nhiều hoa, nhiều trái, thường nhiều hơn sức nó nuôi. Nên sau xổ nhụy, cây tự rũ bớt những trái yếu, trái nhỏ, trái đậu kém để dồn sức cho số còn lại. Đó gọi là rụng sinh lý — tự nhiên, cây nào cũng có, và bác không nên cố cản. Cản lại cây giữ quá nhiều trái yếu thì cuối vụ trái nhỏ, cơm lép, chất lượng kém. Rụng sinh lý ở mức vừa phải là cây đang tự cân đối, có lợi cho bác.
Rụng oan — cái bác phải cứu
Nhưng nếu bác thấy rụng ồ ạt, rụng kéo dài, rụng cả những trái đẹp, trái to — thì đó không còn là tự nhiên nữa. Đó là rụng oan. Nguyên nhân thường là sốc nước do mưa dầm, dư đạm khiến cây đi đọt giành ăn, và thiếu canxi khiến cuống không bám nổi. Trái đẹp đáng lẽ nuôi tới cuối vụ mà rụng mất thì đó là tiền của bác đang rơi xuống đất. Cái này mới là cái bác phải cứu.
Cách phân biệt rụng sinh lý và rụng oan
Bác để ý mấy dấu hiệu sau:
- Rụng sinh lý: rụng ở mức nhẹ, rụng những trái nhỏ yếu méo, diễn ra một đợt ngắn sau xổ nhụy rồi giảm dần. Đây là bình thường.
- Rụng oan: rụng ồ ạt, kéo dài nhiều ngày, rụng cả trái đẹp trái to, thường đi cùng mưa dầm, cây đang đi đọt, hoặc cuống thâm khô. Đây là báo động.
Nắm được mức độ và kiểu rụng, bác biết mình nên để yên cho cây cân đối, hay phải can thiệp ngay để cứu trái.
Test que diêm — cách kiểm tra cuống đủ canxi tại vườn
Có một cách đơn giản tôi hay dùng để biết cuống trái đủ canxi hay chưa: bẻ cong cái cuống như bẻ một que diêm. Nếu cuống cong lại được, dẻo dai, không gãy — là cuống đủ canxi, bám chắc. Nếu vừa chạm, vừa tác động nhẹ là cuống đã tháo khớp, gãy giòn — là cuống thiếu canxi, trái sắp rụng. Thấy dấu hiệu thiếu thì phun ngay canxi thủy phân, đừng chờ. Vai trò của canxi trong việc làm chắc thành tế bào và mô cuống là kiến thức cơ bản trong sinh lý thực vật (tham khảo về canxi trong sinh học).
Giai đoạn tử thần — 0 đến 45 ngày sau đậu trái
Cái sai phổ biến nhất là chờ. Chờ cho qua đợt rụng rồi mới làm. Nhưng giai đoạn 0 đến 45 ngày sau khi đậu trái chính là giai đoạn tử thần: trái rụng mạnh nhất, mà cũng là lúc cuống mỏng manh nhất và cần canxi nhất. Làm sớm thì giữ được phần giữ được. Làm trễ thì trái đã đi rồi, có cứu cũng không kịp. Đây là lý do tôi luôn vào cuộc ngay từ khi đậu trái, không đợi thấy rụng nhiều mới làm.
Bộ NEOCABO rải đúng giai đoạn tử thần
Ngay từ khi đậu trái, tôi đã tiếp canxi cho cuống bằng canxi thủy phân dạng amino phun qua lá, đều đặn suốt giai đoạn tử thần. Trái nào cây buông theo tự nhiên thì để nó buông — đó là rụng sinh lý, có lợi. Còn lại tôi giữ bằng được, không cho rụng oan vì đói canxi. Bộ NEOCABO tôi dùng chính là để rải đúng giai đoạn nhạy cảm này, đi cùng vi lượng chứ không phun canxi trơ. Bác muốn hiểu trọn 6 nguyên nhân khiến trái rụng để soi đúng vườn mình, tôi gói trong cẩm nang 6 Nguyên Nhân Gây Rụng Trái Sầu Riêng.
Bốn việc giữ trái qua giai đoạn tử thần
- Đừng cản rụng sinh lý: để cây tự rũ bớt trái yếu, dồn sức cho trái khỏe.
- Vào cuộc sớm: tiếp canxi cho cuống ngay từ khi đậu trái, đừng đợi rụng nhiều.
- Test cuống định kỳ: bẻ cong cuống như que diêm để biết cuống đủ hay thiếu canxi.
- Kiểm soát nước và đọt: hạn chế sốc nước mùa mưa và dìu đọt để cây không giật ăn của trái.
Sầu riêng là cây mẫn cảm, giai đoạn sau đậu trái rất nhạy, được trồng nhiều ở vùng nhiệt đới Đông Nam Á (theo tài liệu nông nghiệp của FAO). Chăm đúng giai đoạn tử thần là yếu tố quyết định sản lượng cuối vụ.
Sai lầm khiến bác mất trái oan sau xổ nhụy
- Hoảng rồi cản hết mọi đợt rụng: giữ cả trái yếu làm cuối vụ trái nhỏ, cơm lép.
- Chờ qua đợt rụng mới làm: bỏ lỡ giai đoạn tử thần, trái đã rụng mất.
- Không kiểm tra cuống: không biết cuống thiếu canxi cho tới khi trái đã rơi.
Vai trò của canxi với độ bền của cuống và trái được nhiều nghiên cứu sinh lý cây trồng ghi nhận (tham khảo về canxi trên cây trồng). Phân biệt đúng và làm sớm thì bác giữ được phần đáng giữ.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Trái non rụng sau xổ nhụy có phải lúc nào cũng xấu không?
Đáp: Không. Rụng nhẹ những trái yếu là rụng sinh lý, có lợi. Chỉ rụng ồ ạt, kéo dài, rụng cả trái đẹp mới là rụng oan cần cứu.
Hỏi: Test que diêm làm thế nào?
Đáp: Bẻ cong cái cuống nhẹ nhàng. Cong được, dẻo dai là đủ canxi. Vừa chạm đã tháo khớp, gãy giòn là thiếu, cần phun canxi ngay.
Hỏi: Khi nào nên bắt đầu giữ trái?
Đáp: Ngay từ khi đậu trái, trong suốt giai đoạn 0 đến 45 ngày. Đây là giai đoạn tử thần, làm sớm mới kịp.
Kết: phân biệt đúng, làm sớm
Không phải mọi trái rụng đều đáng tiếc. Cây tự buông trái yếu là chuyện tốt. Nhưng trái đẹp rụng vì cuống đói canxi thì là tiền của bác rơi xuống đất. Bác phân biệt đúng, test cuống, và tiếp canxi sớm trong giai đoạn tử thần thì giữ được phần đáng giữ.
Bác nào vườn vừa xổ nhụy xong, đừng chờ — để lại bình luận hoặc nhắn cho tôi chữ CÔNG THỨC, đội tôi gửi bác cẩm nang 6 Nguyên Nhân Gây Rụng Trái Sầu Riêng và lịch giữ trái giai đoạn tử thần. Tôi là Phạm Đức Thiện — Hữu Cơ Bậc Cao.