Một trong những lý do lớn nhất khiến người trồng thảo mộc dễ nản là trồng rất chăm nhưng cây không đẹp, mùi không đạt, năng suất thấp và cuối cùng là rất khó bán. Khi nhìn lại, rất nhiều trường hợp không phải do chăm sóc kém, mà do ngay từ đầu đã chọn sai cây.
Sai ở đây không phải là cây xấu. Sai là cây đó không hợp với khí hậu và điều kiện thực tế tại Việt Nam.
(Ảnh đầu bài)
Tên ảnh: trong-it-kiem-that-khi-hau-viet-nam.jpg
Alt ảnh: trồng ít kiếm thật cần chọn cây phù hợp khí hậu Việt Nam
Description ảnh: Vườn thảo mộc trồng trong điều kiện khí hậu nóng ẩm tại Việt Nam
Caption: Muốn trồng ít kiếm thật, phải bắt đầu từ việc chọn cây hợp khí hậu
Rất nhiều người chọn cây dựa trên hình ảnh trên mạng. Thấy cây đẹp, lá xanh, mùi thơm, được giới thiệu là “giá trị cao” thì lập tức tìm giống về trồng. Nhưng họ quên mất một điều rất quan trọng: phần lớn những hình ảnh đó được chụp ở nơi có khí hậu hoàn toàn khác Việt Nam.
Việt Nam nóng, ẩm, mưa nhiều. Miền Bắc có mùa đông lạnh, miền Trung nắng gắt và gió mạnh, miền Nam nóng quanh năm. Một loại thảo mộc có thể phát triển rất tốt ở xứ mát, nhưng khi mang về trồng đại ngoài nắng ở Việt Nam thì cây còi cọc, sâu bệnh, mùi kém và rất khó đạt chất lượng để bán.
Trong tư duy trồng ít kiếm thật, việc chọn cây không bắt đầu từ câu hỏi “cây này bán được không”, mà bắt đầu từ câu hỏi “cây này có sống khỏe ở chỗ mình không”. Cây không khỏe thì mọi tính toán phía sau đều trở nên vô nghĩa.
Những loại thảo mộc chịu nóng, chịu ẩm tốt thường phù hợp với phần lớn khu vực Việt Nam. Sả, húng quế, húng lủi, rau răm, tía tô, diếp cá, kinh giới là những ví dụ rất điển hình. Những cây này quen thuộc, dễ sống, dễ phục hồi sau thu hoạch và ít đòi hỏi kỹ thuật phức tạp. Chính vì vậy, đây là nhóm cây rất phù hợp cho người mới bắt đầu hoặc vườn quy mô nhỏ.
(Ảnh giữa bài – nhóm cây chịu nóng)
Tên ảnh: trong-it-kiem-that-cay-chiu-nong.jpg
Alt ảnh: trồng ít kiếm thật với các loại thảo mộc chịu nóng
Description ảnh: Các loại thảo mộc phổ biến, dễ trồng, phù hợp khí hậu Việt Nam
Caption: Cây chịu nóng, chịu ẩm là lựa chọn an toàn cho trồng ít kiếm thật
Ngược lại, có những loại thảo mộc ưa mát, mùi rất thơm, giá trị cao hơn, nhưng lại cần vị trí trồng rất kỹ. Bạc hà, hương thảo, một số cây tạo mùi hương nếu trồng ở vùng nóng thì cần che nắng, trồng dưới tán hoặc trồng trong chậu để dễ di chuyển. Rất nhiều người thất bại với nhóm cây này chỉ vì thấy đẹp mà trồng đại ngoài trời.
Một sai lầm nữa là chọn cây “nghe cho sang”. Người mới thường thích những cây tên lạ, nghe Tây, nghĩ rằng như vậy sẽ bán được giá cao. Nhưng thực tế thường ngược lại. Cây càng lạ thì người mua càng dè chừng. Họ không biết dùng làm gì, không quen mùi, không biết bảo quản. Trong khi đó, những cây quen thuộc lại dễ bán hơn rất nhiều vì nhu cầu đã có sẵn.
Trong trồng ít kiếm thật, chọn cây không chỉ theo khí hậu, mà còn theo mục đích. Nếu trồng để bán cây giống, hãy chọn những cây dễ nhân, ra chồi nhanh. Nếu trồng để bán thảo mộc tươi, hãy chọn cây cho thu hoạch đều, mùi ổn định. Nếu trồng để làm thảo mộc khô hoặc sản phẩm đơn giản, hãy chọn cây có mùi rõ, giữ hương tốt khi phơi hoặc sấy.
(Ảnh cuối bài)
Tên ảnh: trong-it-kiem-that-chon-cay-dung.jpg
Alt ảnh: trồng ít kiếm thật bằng cách chọn cây phù hợp điều kiện
Description ảnh: Trồng thảo mộc trong chậu hoặc sân thượng để kiểm soát khí hậu
Caption: Chọn đúng cây giúp người trồng nhẹ hơn rất nhiều
Một nguyên tắc rất quan trọng là bắt đầu ít và quan sát nhiều. Đừng trồng quá nhiều loại cùng lúc để “thử vận may”. Hãy chọn một hoặc hai loại cây, trồng thử, quan sát phản ứng của cây với nắng mưa, sâu bệnh, và phản ứng của người xung quanh khi bạn mang ra bán hoặc chia sẻ. Quan sát tốt giúp bạn học nhanh hơn bất kỳ tài liệu nào.
Chọn đúng cây ngay từ đầu giúp người trồng tiết kiệm rất nhiều thời gian, công sức và cả tiền bạc. Khi cây khỏe, chất lượng ổn định, người trồng tự tin hơn khi bán, không bị ép giá và không phải chạy theo phong trào.
Trồng ít kiếm thật không phải là làm khó mình. Ngược lại, nó là cách làm cho việc trồng trở nên nhẹ hơn, chắc hơn và bền hơn trong điều kiện thực tế của Việt Nam.